Bij het plaatsen van borstprotheses (borstimplantaten) hoort een natuurlijk proces dat kapselvorming heet. Kapselvorming is de normale reactie van het lichaam op het plaatsen van een lichaamsvreemd object en treedt altijd op na het plaatsen van een borstprothese. Bij sommige vrouwen is er echter sprake van overmatige kapselvorming en kapselcontractie, wat kan leiden tot pijn en een vormverandering van de borst.

Vrouwen die te maken krijgen met overmatige kapselvorming kunnen in aanmerking komen voor een behandeling om het kapsel te verwijderen. In plaats van het verwijderen van het borstkapsel, kan er ook voor gekozen worden om het kapsel en de borstimplantaten te laten verwijderen.

Wat is kapselvorming?

Kapselvorming is de natuurlijke reactie van het lichaam op de plaatsing van een lichaamsvreemd object. Om het lichaam te beschermen voorziet het lichaam het object - in dit geval de borstimplantaten - van een laagje bindweefsel. Zo kan het implantaat niet zomaar verschuiven en wordt een deel van het lichaam. Wanneer er sprake is van een normale kapselvorming dan blijft de borst mooi en soepel.

Overmatige kapselvorming en kapselcontractie

afbeelding Kapselvorming verwijderen
Kapselcontractie in de rechterborst van een 29 jarige vrouw, 7 jaar na het plaatsen van siliconenprotheses.

Bij zo'n 2 tot 5 procent van de vrouwen met een borstprothese treedt overmatige kapselvorming op. Het laagje bindweefsel rond de prothese is in dit geval niet ongeveer een centimeter dik, maar dikker. Hierdoor kan de borst harder en minder soepel aanvoelen. Bovendien kan het borstkapsel gaan samentrekken, de zogenaamde kapselcontractie. Dit zorgt vaak voor een vormverandering van de borst en kan ook erg pijnlijk zijn.

Het is niet helemaal duidelijk waarom er bij sommige vrouwen kapselcontractie optreedt. Wel zijn er enkele factoren die vaak lijken bij te dragen aan het ontstaan van kapselcontractie, zoals een bacteriële infectie, scheuring van het borstimplantaat en het lekken van siliconengel in het lichaam. Kapselcontractie kan er voor zorgen dat de vorm van de borst veranderd. Ook ervaren sommige vrouwen pijnklachten.

Overmatige kapselvorming kan voorkomen in verschillende gradaties. Vaak wordt gebruik gemaakt van de Baker classificatie om aan te geven in hoeverre er sprake is van kapselcontractie. De Baker classificatie bestaat uit 4 schalen:

  • Baker 1 – er is geen sprake van een afwijking.
  • Baker 2 – de borst voelt een beetje hard aan, maar ziet er verder normaal uit.
  • Baker 3 – de borst voelt hard aan en ziet er abnormaal uit. Er is nog geen sprake van pijn.
  • Baker 4 – de borst voelt hard aan, ziet er abnormaal uit en aanraken van de borst is pijnlijk.

Overmatige kapselvorming hoeft niet altijd behandeld te worden. Heb je pijnklachten of stoor je je aan een vormverandering van de borst, dan is een behandeling vaak nodig.

Het voorkomen van overmatige kapselvorming

Overmatige kapselvorming is van te voren moeilijk te voorspellen. Zelfs als de operatie en het herstel succesvol zijn verlopen, kan er overmatige kapselvorming optreden. Overmatige kapselvorming treedt vooral op bij oudere borstimplantaten, die vaak meer dan 10 jaar geleden zijn geplaatst.

Overmatige kapselvorming treedt minder vaak op bij borstimplantaten die in de laatste jaren zijn geplaatst. Dat komt doordat de protheses zijn verbeterd. Bovendien worden de laatste jaren de borstimplantaten vaker onder de borstspier geplaatst, wat de kans op overmatige kapselvorming kleiner maakt.

Het eerste consult

Overmatige kapselvorming en kapselcontractie kan verwijderd worden met een operatie. Voordat je geopereerd wordt zul je echter altijd eerst op consult gaan bij een plastisch chirurg.

Tijdens het consult met de plastisch chirurg kun je je wensen kenbaar maken. De plastisch chirurg zal je borsten bekijken en onderzoeken of er sprake is van kapselcontractie. Meestal zullen er ook foto's worden gemaakt van de borsten. Hou er ook rekening mee dat de arts vaak meer zal willen weten over je ziektegeschiedenis en eerdere operaties.

Er zijn verschillende manieren om overmatige kapselvorming te verwijderen. Tijdens het gesprek zal de arts aangeven wat de voordelen en nadelen van elke methode zijn en met welke risico's en complicaties je rekening moet houden.

De operatie - borstkapsel verwijderen

Er zijn verschillende manieren om overmatige kapselvorming te behandelen. De meest gebruikte methodes zijn:

  • Het splijten van het borstkapsel (capsolotomie).
  • Het verwijderen van het borstkapsel inclusief de prothese (capsulectomie).

De operatie vindt vrijwel altijd plaats onder algehele narcose. Zodra je onder narcose bent zal de chirurg beginnen met de operatie. De operatie wordt meestal uitgevoerd via de onderkant van de borst, de borstplooi. Als de implantaten ook via de borstplooi geplaatst zijn (en niet via de oksel of tepel), dan zal de chirurg de operatie uitvoeren via het oude litteken.

Wanneer het kapsel nog beperkt van omvang is, dan kan de chirurg het kapsel met een kleine ingreep verkleinen. De chirurg zal dan het weefsel om de prothesen op verschillende plekken insnijden. Dit wordt wel capsulotomie genoemd. Door het kapsel in te snijden krijgt de prothese weer ruimte en zal de prothese de goede vorm aan kunnen houden. Bij deze ingreep hoeft de prothese niet vervangen te worden.

Wanneer het kapsel al fors door is gegroeid en is gaan samentrekken, dan moet het overmatige weefsel waarschijnlijk helemaal verwijderd worden. Dit wordt wel capsulectomie genoemd. Bij capsulectomie zal de prothese ook verwijderd en eventueel vervangen worden, een zogenaamde prothesewissel. Tijdens het consult voorafgaand aan de operatie heb je kunnen aangeven of je een nieuw implantaat wilt laten plaatsen of dat je de borst zonder nieuw implantaat wilt laten reconstrueren. Hou er rekening mee dat de operatie uitgebreider is wanneer je niet een nieuw implantaat laat plaatsen.

De meeste plastische chirurgen geven tegenwoordig de voorkeur aan een volledige verwijdering van het kapsel (capsulectomie) rondom de borstprothese. Het alleen insnijden van het kapsel (capsolotomie) geeft een grotere kans op herhaling van de problemen.

De operatie duurt ongeveer 1 tot 2 uur.

Zoek een kliniek bij jou in de buurt en maak direct een afspraak!

Herstel na het verwijderen van overmatige kapselvorming

Aan het eind van de operatie wordt er meestal een drain (slangetje) geplaatst. Deze drain zal ervoor zorgen dat het overmatige vocht/bloed ook na de operatie wordt afgevoerd. Enkele uren tot dagen na de operatie kan deze drain eruit worden gehaald. Dit gebeurt op het moment dat er niet veel vocht meer uit de borst komt lopen.

Na de operatie verblijf je vaak nog een aantal uren in de kliniek of het ziekenhuis. Daarna mag je weer naar huis, maar hou er rekening mee dat je niet mag auto rijden, dus zorg voor transport.

Na de operatie kan de arts er voor kiezen om de borsten stevig te verbinden. Er wordt dan ook met je afgesproken wanneer het verband om je borsten eraf mag. Totdat het verband eraf is gehaald, mag je niet douchen. In bad mag pas na de eerstvolgende afspraak in de kliniek, meestal een week na de operatie.

De borsten kunnen de eerste dagen na de operatie opgezwollen, blauw en pijnlijk zijn. De klachten zullen na een tijd afnemen, maar intussen kan je voor de pijn een pijnstiller gebruiken.

Vaak mag je tot twee weken na de ingreep niet autorijden en de armen niet verder omhoog tillen dan de schouders. Ook mag je in deze eerste twee weken geen alcohol drinken. In de eerste vier tot zes weken wordt afgeraden om te sporten en te roken. Ook mag je nog niet vliegen en zwaar tillen. Verder wordt het aangeraden om vier weken lang dag en nacht een sportbeha te dragen. Het is belangrijk dat deze beha geen beugel heeft, dit kan het herstel bemoeilijken. Ook is het verstandig om de eerste weken na de operatie niet te gaan werken.

Tot een half jaar na de operatie kunnen de borsten hard aanvoelen, hierna zullen ze geleidelijk steeds soepeler en zachter aanvoelen.

Risico's en complicaties

Elke chirurgische ingreep brengt de nodige risico's met zich mee, en dat geldt dus ook voor een capsolotomie (splijten van het kapsel) en capsulectomie (verwijderen van het kapsel). De volgende complicaties treden het vaakst op:

  • Bloeduitstortingen
  • Nabloedingen
  • Infectie van het operatiegebied
  • Gevoelsveranderingen in de borsthuid
  • Littekens
  • Scheuring van het borstimplantaat
  • Nieuwe overmatige kapselvorming en/of kapselcontractie

Het is nooit helemaal uit te sluiten dat de overmatige kapselvorming na de operatie weer terugkeert. Wel kun je met de plastisch chirurg overleggen om de kans zo klein mogelijk te maken. Zo kan het borstimplantaat bijvoorbeeld onder de borstspier worden geplaatst om de kans op overmatige kapselvorming kleiner te maken.

Het resultaat

Het echte eindresultaat van de operatie is pas na een paar maanden zichtbaar. In de eerste periode zal je zo nu en dan wat klachten ervaren, maar dit zal over gaan.

Het litteken in de borstplooi heeft ook tijd nodig om te herstellen. Na een aantal weken zal de roodheid en zwelling wegtrekken. Maar het litteken zal pas na één tot anderhalf jaar volledig zijn hersteld. Daarom is het belangrijk om het litteken goed te verzorgen en zo weinig mogelijk bloot te stellen aan de zon.

De meeste vrouwen zijn tevreden met hun behandeling. Hou er wel rekening mee dat de overmatige kapselvorming en kapselcontractie opnieuw kunnen optreden wanneer je er voor kiest om opnieuw een borstprothese te laten plaatsen.

Klinieken en kosten

In Nederland vind je 9 ZKN-gecertificeerde klinieken die een borstkapsel behandeling aanbieden. De kosten van een borstkapsel behandeling bedragen gemiddeld € 3145,68.