Lipoedeem is een ziekte die vooral vrouwen treft. Het belangrijkste symptoom van de ziekte zijn plaatselijke vetophopingen op de bovenbenen, billen, heupen, onderbenen en/of de armen. Deze vetophopingen kunnen voor pijn of een zwaar gevoel zorgen. Lipoedeem kan vooralsnog niet genezen worden. Wel kunnen de klachten verminderen en kan het uiterlijk van de aangedane gebieden verbeteren door deze met liposuctie te behandelen.

Er wordt van uitgegaan dat ongeveer 10% van alle vrouwen in Nederland in meer of mindere mate getroffen wordt door lipoedeem.

Hoe ontstaat lipoedeem?

Lipoedeem is een ziekte. De vetophopingen ontstaan dus niet enkel door te veel eten of te weinig bewegen, zoals bij obesitas. Wel nemen de klachten bij overgewicht en een gewichtstoename snel toe.

Het is niet helemaal bekend waarom iemand lipoedeem krijgt. Wel is duidelijk dat erfelijke factoren een rol spelen.

afbeelding Lipoedeem behandeling
Lipoedeem zorgt voor disproportionele vetopophopingen. Deze vetophopingen ontstaan meestal op de benen, maar ook de armen kunnen aangedaan zijn.

Vrijwel alleen vrouwen krijgen te maken met lipoedeem. Bij hen ontstaan de eerste symptomen, lokale vetophopingen op de benen, armen of billen, meestal tijdens of net na de pubertijd. Veel patiënten ervaren pijn of een zwaar gevoel als gevolg van de lokale vetophopingen.

Het is soms lastig om lipoedeem te onderscheiden van een natuurlijke variatie in vetopslag. Hierdoor wordt de diagnose lipoedeem vaak niet, of niet juist gesteld. Patiënten ontvangen hierdoor geen behandeling, of onjuiste behandelingen.

Hoe is lipoedeem te herkennen?

Lipoedeem is vaak te herkennen aan de volgende kenmerken:

  • Er is sprake van een verschil van twee of drie kledingmaten tussen het boven- en het onderlichaam.
  • Er zijn aan beide kanten van het lichaam vetophopingen aanwezig. Deze bevinden zich op één of meer van de volgende locaties: de bovenbenen, billen, heupen, onderbenen en/of de bovenarmen.
  • Wanneer je gewicht verliest, verdwijnt het vet vooral op andere plaatsen dan de heupen, bovenbenen, billen, onderbenen en bovenarmen. Deze gebieden blijven dus fors van omvang.
  • De benen kunnen pijnlijk of zwaar aanvoelen.
  • Het vet is erg slap: zwabberarmen en -benen.
  • Er kan sprake zijn van een verlies van kracht in de benen en armen.
  • De klachten ontstaan meestal tijdens de puberteit of net daarna. Maar kunnen ook ineens erger worden door een hormonale verandering, bijvoorbeeld als gevolg van een zwangerschap.
  • Lipoedeem kan erger worden door extreme kou en extreme warmte. Ook verbranding door de zon, insectenbeten, infecties en knellende kleding kunnen de klachten verergeren.

De ontwikkeling van lipoedeem bestaat grofweg uit drie stadia. De meeste vrouwen met lipoedeem blijven hun hele leven in stadium 1 of stadium 2. Slechts een klein gedeelte van de vrouwen met lipoedeem krijgt uiteindelijk te maken met de klachten uit stadium 3.

Een dermatoloog is vaak de medisch specialist die het beste de diagnose lipoedeem kan stellen. Hij of zij kan ook de juiste lichamelijke onderzoeken uitvoeren om lipoedeem te onderscheiden van lymfoedeem of andere ziektes die vergelijkbare klachten kunnen geven. In onderstaande tabel zie je hoe een arts lipoedeem kan onderscheiden van andere ziektebeelden.

  Lipoedeem Lipolymfoedeem Lymfoedeem Obesitas Veneuze insufficiëntie / Veneuze Stasis
Vóórkomen vrouw / man: vrouw vrouw vrouw / man vrouw / man vrouw / man
Symptomen: Vetophopingen & zwelling in de benen en / of armen, maar NIET in de handen / voeten. Vetophopingen & zwelling op grote schaal in de benen / armen / romp. Zwelling in één ledemaat, inclusief hand of voet. Vetophopingen over het hele lichaam. Zwelling bij de enkels; vaak een bruinige verkleuring van de onderbenen. Soms een lichte zwelling van de benen.
Begin van klachten: Vaak rond hormonale veranderingen (puberteit, zwangerschap, menopauze). Rond hormonale veranderingen. Bij de geboorte of na een operatie waarbij het lymfatische systeem is beïnvloedt. Kan op elke leeftijd beginnen. Valt meestal samen met het ontstaan van obesitas, diabetes, zwangerschap of hypertensie (hoge bloeddruk).
Effect van dieet: Caloriebeperking heeft geen tot weinig effect. Caloriebeperking heeft geen tot weinig effect. Caloriebeperking heeft geen tot weinig effect. Caloriebeperking is vaak effectief. Er is geen direct verband met dieet.
Pijn: Pijn in de aangedane gebieden waarschijnlijk. Pijn in de aangedane gebieden. Meestal in eerste instantie geen pijn. Geen pijn. Pijn in de aangedane gebieden waarschijnlijk.
Voorkomen onder bevolking: Naar schatting ongeveer 10% van volwassen vrouwen in enige mate. Onbekend; beste schatting is een paar procent van de volwassen vrouwen. Weinig voorkomend. ~15% van de Nederlandse volwassenen. ~20-30% van de Nederlandse volwassenen.
Erfelijkheid: Familiegeschiedenis waarschijnlijk. Familiegeschiedenis van lipoedeem waarschijnlijk. Familiegeschiedenis niet waarschijnlijk, tenzij sprake van primair lymfoedeem (aangeboren). Familiegeschiedenis waarschijnlijk. Familiegeschiedenis zeer waarschijnlijk.

Welke behandelingen zijn er voor lipoedeem?

Er is tot op heden nog geen behandeling die lipoedeem kan genezen. Wel zijn er behandelingen die de klachten van lipoedeem kunnen verminderen. De meeste vrouwen met lipoedeem krijgen een combinatie van de volgende behandelingen en adviezen:

  • Dieetadvies om af te vallen of op een zelfde gewicht te blijven.
  • Spierversterkende oefeningen.
  • Het dragen van aangemeten steunkousen.
  • Lymfedrainage om de vochtophopingen te behandelen.

Veel patiënten ervaren weinig verbetering ondanks al deze maatregelen. Zij kunnen vaak goed geholpen worden met een liposuctie-behandeling.

Liposuctie-behandeling bij lipoedeem

Met een liposuctie-behandeling kunnen de afwijkende vetophopingen worden weggehaald. Dit zorgt voor een enorme uiterlijke verbetering en ook pijnklachten en zwelling verminderen. Hierdoor verbetert de kwaliteit van leven vaak aanzienlijk.

Het consult

afbeelding Lipoedeem behandeling
Er zijn drie stadia van lipoedeem. In het eerste stadium is de huid zacht en regelmatig. Wel is er al sprake van een ongelijke verdeling van lichaamsvet. In het tweede stadium nemen de vetophopingen toe in omvang en krijgt de huid een grovere structuur. In het derde stadium ontstaan steeds grovere en grotere vetophopingen, waardoor de benen en armen totaal van vorm veranderen.

Wanneer je overweegt om een liposuctie-behandeling te ondergaan dan kun je een afspraak maken bij een specialist. Tijdens een eerste consult kun je dan je klachten bespreken. De arts zal vervolgens je lichaam bekijken en indien nodig onderzoeken.

Tijdens het consult zullen vrijwel altijd je algemene gezondheid en medicijngebruik besproken worden. Vaak kan de arts aan de hand van je verhaal en klachten goed bepalen of liposuctie een geschikte behandeling voor je is.

Als liposuctie voor jou een geschikte behandeling is dan zal de arts je uitleggen hoe de behandeling in zijn werk gaat. Ook krijg je uitleg over de risico's van de behandeling.

Lipoedeem-behandeling: liposuctie

Een liposuctie-behandeling begint vrijwel altijd met het maken van foto's van de te behandelen gebieden. Vervolgens zal de arts het te behandelen gebied nauwkeurig aftekenen.

Er zijn twee methodes van liposuctie die kunnen worden uitgevoerd: de klassieke liposuctie en tumescente liposuctie. Bij beide methodes wordt vet met een buisje weggezogen. Bij tumescente liposuctie wordt echter eerst een vloeistof onder de huid gespoten die het makkelijker maakt om het vet weg te zuigen.

Klassieke liposuctie werd in het verleden veel toegepast. Door de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie wordt klassieke liposuctie nu echter afgeraden als behandeling voor lipoedeem, omdat er een grotere kans is op complicaties en verergering van de klachten.

Bij tumescente liposuctie wordt er voor de behandeling eerst tumescente vloeistof in de huid gespoten. Deze vloeistof bevat een verdovingsmiddel en zorgt er daarnaast voor dat de vetcellen losser komen te liggen. Tumescente liposuctie vindt dus altijd plaats onder lokale verdoving.

Na het inspuiten en inwerken van de tumescente vloeistof zal de arts met een stompe, dunne canule (buisje) het vet wegzuigen.

Afhankelijk van de ernst van het lipoedeem zijn er vaak meerdere behandelingen nodig. Meestal kan volstaan worden met twee tot drie behandelingen. Tijdens elke behandeling zal de arts pogen zoveel mogelijk vet uit één bepaald lichaamsgebied weg te nemen.

Elke behandeling duurt tussen de 2 en 4 uur, afhankelijk van de hoeveelheid vet die verwijderd dient te worden.

Direct na de behandeling zal het behandelde gebied verbonden worden. Vaak krijg je ook een elastisch pakje aan.

Zoek een kliniek bij jou in de buurt en maak direct een afspraak!

Herstel na de liposuctie-behandeling

Tumescente liposuctie wordt uitgevoerd onder lokale verdoving. Hierdoor mag je vrijwel direct na de behandeling weer naar huis. Je mag echter niet zelf rijden, aangezien de effecten van de verdoving nog tot wel 24 uur na de behandeling merkbaar kunnen zijn. Zorg daarom voor vervoer.

Doordat de verdoving nog zo'n 12 tot 24 uur doorwerkt, is er vaak nauwelijks sprake van napijn. Als er toch napijn optreedt, dan kan hiervoor paracetamol worden genomen.

Meestal verloopt het herstel na een liposuctie behandeling relatief snel. Eén tot twee dagen na de ingreep mag je weer douchen. Veel mensen kunnen ook binnen enkele dagen weer hun werkzaamheden oppakken. Uiteraard is dit wel afhankelijk van het type werk dat je doet.

Aangeraden wordt om de eerste drie tot zes weken niet te sporten of zwaar lichamelijk werk te doen. De drukkleding die je na de ingreep krijgt, moet je tenminste twee weken dragen.

Risico’s en complicaties

Er zijn maar weinig risico's verbonden aan een liposuctie-behandeling. Maar net als bij elke operatie kan er altijd iets misgaan.

Complicaties die kunnen voorkomen zijn:

  • Tijdelijke zwellingen.
  • Blauwe plekken.
  • Nabloeding.
  • Allergische reactie op de verdoving.
  • Het gevoel in het behandelde gebied kan minder of verdwenen zijn (tijdelijk).
  • Er kan een infectie optreden.
  • Het resultaat kan tegenvallen.

Roken kan de kans op complicaties groter maken. Dit kan zorgen voor een slechte wondgenezing en het kan een negatief effect hebben op de verdoving. Daarom is het belangrijk twee weken voor de ingreep te stoppen met roken en dit tijdens het herstelproces vol te houden.

Resultaat

Direct na de operatie zul je al een grote verandering zien. Vaak worden er liters vet afgenomen, waardoor de omvang van armen en benen fors afneemt. Voordat je het definitieve resultaat zult zien moet je wel nog even geduld hebben. Vooral de huid heeft aardig wat tijd nodig om zich aan de nieuwe lichaamsconturen aan te passen. Het uiteindelijke resultaat is meestal binnen 6 maanden zichtbaar.

Liposuctie kan voor een zeer grote verbetering van de kwaliteit van leven zorgen bij patiënten met lipoedeem. Het lichaam krijgt na een behandeling weer normalere contouren. Bovendien nemen klachten als gevolg van het lipoedeem, zoals pijn en een drukkend gevoel, vaak aanzienlijk af.

De meest vrouwen zijn dan ook zeer tevreden met de resultaten van een liposuctie behandeling bij lipoedeem.

Ondanks dat liposuctie breed gezien wordt als een effectieve behandeling, wordt de behandeling maar uiterst zelden vergoed door de zorgverzekeraars.

Klinieken en kosten

In Nederland vind je 4 ZKN-gecertificeerde klinieken die een lipoedeem-behandeling aanbieden. De kosten van een lipoedeem-behandeling bedragen gemiddeld € 3155,00.